Η υποβολή καταγγελίας για περιστατικά βίας

Η υποβολή καταγγελίας για περιστατικά βίας, παρενόχλησης ή διάκρισης στον χώρο εργασίας συνοδεύεται συχνά από τον φόβο δυσμενούς μεταχείρισης ή ακόμη και τον κίνδυνο απόλυσης. Ο Ν. 4808/2021,Εργατικό Δίκαιο – Legal Research με τον οποίο ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη η Σύμβαση 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO)ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ, καθιερώνει ρητή απαγόρευση αντιποίνων σε βάρος εργαζομένου που προβαίνει σε τέτοια καταγγελία. Ειδικότερα, κάθε δυσμενής μεταβολή των όρων εργασίας ή καταγγελία της σύμβασης ως αντίδραση στην άσκηση του δικαιώματος αναφοράς περιστατικών παρενόχλησης ή βίας απαγορεύεται και δύναται να χαρακτηριστεί καταχρηστική κατά το άρθρο 281 ΑΚ.

Βάρος Απόδειξης

Στο πλαίσιο αυτό, όταν υφίσταται χρονική εγγύτητα μεταξύ της καταγγελίας και της απόλυσης, αρκεί ο εργαζόμενος να επικαλεστεί περιστατικά που πιθανολογούν τη σύνδεση των δύο γεγονότων, μεταφέροντας το βάρος απόδειξης στον εργοδότη. Ο τελευταίος υποχρεούται να αποδείξει ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας δεν συνδέεται αιτιωδώς με την αναφορά του εργαζομένου, αλλά βασίζεται σε αντικειμενικά επιχειρησιακά κριτήρια. Σε αντίθετη περίπτωση, η απόλυση ενδέχεται να κριθεί άκυρη, με συνέπεια την υποχρέωση επαναπρόσληψης και καταβολής μισθών υπερημερίας κατ’ άρθρο 656 ΑΚ.

Παράλληλα, η υποβολή καταγγελίας συνεπάγεται επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, ενδεχομένως και ειδικών κατηγοριών δεδομένων κατά το άρθρο 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 (GDPR). Ο εργοδότης, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, οφείλει να διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα της ταυτότητας του καταγγέλλοντος και να περιορίζει την πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες αποκλειστικά στα αρμόδια πρόσωπα, σύμφωνα με τις αρχές του άρθρου 5 και τις υποχρεώσεις ασφάλειας του άρθρου 32 GDPR.

Απαγόρευση αντιποίνων κατά προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις για περιστατικά Βίας ή Παρενόχλησης

Επιπλέον, εφαρμόζονται οι εγγυήσεις προστασίας που προβλέπονται στην Οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 για την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος (Whistleblowing Directive), η οποία απαγορεύει κάθε μορφή αντιποίνων κατά προσώπων που αναφέρουν παραβάσεις του ενωσιακού δικαίου στο πλαίσιο της εργασιακής τους σχέσης. Τυχόν παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή διαρροή των στοιχείων της καταγγελίας δύναται να θεμελιώσει αυτοτελή αξίωση αποζημίωσης κατ’ άρθρο 82 GDPR σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ.

Η θέσπιση εσωτερικών διαδικασιών υποβολής και διερεύνησης καταγγελιών αποτελεί κρίσιμο μέτρο πρόληψης ευθύνης και ενίσχυσης της εταιρικής συμμόρφωσης.

Maria-Nefeli Christodoulopoulou
Lawyer | GDPR • AI Act • Data Protection • Regulatory Compliance

Η Μαρία-Νεφέλη Χριστοδουλοπούλου είναι Δικηγόρος με εστίαση στην προστασία δεδομένων, το AI Governance και τη συμμόρφωση επιχειρήσεων με το ευρωπαϊκό ψηφιακό κανονιστικό πλαίσιο (GDPR, AI Act, NIS2)